Birlesik Krallik PAYE Rehberi: 2025/26 maas vergileri nasil hesaplanir

PAYE (Pay As You Earn), HMRC'nin (His Majesty's Revenue and Customs) gelir vergisi ve National Insurance kesintilerini dogrudan maasinizdan tahsil etmek icin kullandigi sistemdir. Yil sonunda toplu vergi odemek yerine, isvereniz her maas doneminde otomatik olarak kesinti yapar ve devlete aktarir.

Bu sistem 1944'ten beri uygulanmaktadir ve Birlesik Krallik'taki calisanlarin buyuk cogunlugu vergilerini bu yolla odemektedir. Serbest calisan degilseniz ve bir calisansaniz, PAYE'yi dogru sekilde isletmek ve dogru tutarlari kesmek yasal olarak isvereninizin sorumlulugundadir.

PAYE sistemi uc temel kesinti turunu kapsar:

• Income Tax: Artan oranli dilimlere gore hesaplanan gelir vergisi
• National Insurance Contributions (NICs): Sosyal guvenlik, NHS ve devlet emekliligi icin yapilan katkilar
• Student Loan Repayments: Varsa ogrenim kredisi geri odemeleri

Bunlarin yani sira, isvereniz ozel emeklilik katkisi (workplace pensions) veya maas fedakarligi (salary sacrifice) programlari gibi baska kesintiler de yapabilir. Her bir bileseni anlamak, hesabiniza gercekte ne kadar yatacagini bilmek icin cok onemlidir.

UK'de calisiyorsaniz veya tasanmayi planliyorsaniz, bu rehber bilmeniz gereken her seyi acikliyor. Hizli bir hesaplama icin PAYE UK hesaplayicimizi kullanin.

Personal Allowance, her mali yilda vergiden muaf olarak kazanabileceginiz gelir tutaridir. 2025/26 mali yili icin (6 Nisan 2025 - 5 Nisan 2026), Personal Allowance 12.570 sterlin'dir. Bu, yillik gelirin ilk 12.570 sterlini icin hicbir gelir vergisi odemeyeceginiz anlamina gelir.

Ingiltere, Galler ve Kuzey Irlanda icin vergi dilimleri 2025/26:

Dilim	Vergilendirilebilir gelir	Oran
Personal Allowance	12.570 sterline kadar	%0
Basic Rate	12.571 - 50.270 sterlin	%20
Higher Rate	50.271 - 125.140 sterlin	%40
Additional Rate	125.140 sterlin ustu	%45

Iskocya'nin farkli dilimleri vardir:

Dilim	Vergilendirilebilir gelir	Oran
Personal Allowance	12.570 sterline kadar	%0
Starter Rate	12.571 - 14.876 sterlin	%19
Basic Rate	14.877 - 26.561 sterlin	%20
Intermediate Rate	26.562 - 43.662 sterlin	%21
Higher Rate	43.663 - 75.000 sterlin	%42
Advanced Rate	75.001 - 125.140 sterlin	%45
Top Rate	125.140 sterlin ustu	%48

Personal Allowance azalmasi: Geliriniz 100.000 sterlini asarsa, Personal Allowance'iniz esigi asan her 2 sterlin icin 1 sterlin azalir. Bu, 125.140 sterlin veya daha fazla kazaniyorsaniz, Personal Allowance'inizin sifir oldugu anlamina gelir. Bu durum, hem indirimi kaybettiginiz hem de %40 odediginiz icin 100.000 ile 125.140 sterlin arasinda %60'lik etkili bir marjinal vergi orani olusturur.

Pratik ornek: Yilda 35.000 sterlin kazaniyorsaniz:

• Ilk 12.570 sterlin: %0 = 0 sterlin
• Sonraki 22.430 sterlin (12.571 - 35.000): %20 = 4.486 sterlin
• Toplam Income Tax: 4.486 sterlin/yil (373,83 sterlin/ay)

National Insurance Contributions (NICs), devlet emekliligi, NHS (saglik sistemi) ve diger sosyal yardimlar icin yapilan zorunlu katkilardir. Income Tax'tan farkli olarak, NICs'in kendi esikleri ve oranlari vardir.

Calisanlar icin NIC siniflari (Class 1) 2025/26:

Haftalik gelir araligi	Yillik karsiligi	Calisan orani
242 sterline kadar	12.570 sterline kadar	%0
242 - 967 sterlin	12.570 - 50.270 sterlin	%8
967 sterlin ustu	50.270 sterlin ustu	%2

Isveren katkilari:

• Isveren, calisanin haftalik 175 sterlini (yillik 9.100 sterlin) asan kazanclari uzerinden %13,8 oder
• Ayrica, yillik maas bordrosu 3 milyon sterlini asarsa, isveren %0,5 Apprenticeship Levy oder

National Insurance temel esikleri 2025/26:

• Primary Threshold (PT): Haftalik 242 sterlin / yillik 12.570 sterlin. Bu esigin altinda calisan olarak NIC odemezsiniz
• Lower Earnings Limit (LEL): Haftalik 125 sterlin / yillik 6.500 sterlin. En az bu kadar kazaniyorsaniz, NIC odemezseniz bile devlet emekliligi icin katki haftasi kazanirsiniz
• Upper Earnings Limit (UEL): Haftalik 967 sterlin / yillik 50.270 sterlin. Bu sinirir uzerinde oran %8'den %2'ye duser

NICs neden onemlidir:

National Insurance katkilariniz, devlet emekliligi (State Pension) hakkinizi belirler. Herhangi bir devlet emekliligi almaya hak kazanmak icin en az 10 yil katki, tam emekliligi almak icin ise 35 yil gerekir (2025/26'da haftalik 221,20 sterlin). Kaydinizi HMRC web sitesinde kontrol edebilirsiniz.

Ornek: Yillik 35.000 sterlin kazaniyorsaniz:

• Ilk 12.570 sterlin: %0
• Sonraki 22.430 sterlin (12.571 - 35.000): %8 = 1.794,40 sterlin
• Toplam NICs: 1.794,40 sterlin/yil (149,53 sterlin/ay)

Tax code'unuz (vergi kodunuz), isverenize ne kadar Personal Allowance'iniz oldugunu ve verginizin nasil hesaplanacagini soyleyen rakam ve harf kombinasyonudur. Maas bordronuzda ve HMRC'den gelen P2 mektubunuzda gorulur. Fazla odeme yapilmedigini dogrulamak icin bunu anlamak cok onemlidir.

Tax code nasil okunur:

En yaygin tax code 1257L'dir. Su sekilde okunur:

• 1257: Personal Allowance'inizin 10'a bolunmusunu gosterir. Bu durumda, 1257 x 10 = 12.570 sterlin vergisiz gelir
• L: Standart Personal Allowance'a hak kazandiginizi gosterir

Tax code'lardaki yaygin harfler:

Harf	Anlami
L	Standart Personal Allowance
M	Esinizden Personal Allowance'in %10'unu aldiniz (Marriage Allowance)
N	Personal Allowance'inizin %10'unu esinize aktardiniz
T	Muafiyetiniz baska hesaplamalar iceriyor
0T	Personal Allowance tukenmis veya HMRC'nin yeterli bilgisi yok
BR	Bu kaynaktan elde edilen tum gelir %20 oraninda vergilendirilir (basic rate)
D0	Bu kaynaktan elde edilen tum gelir %40 oraninda vergilendirilir (higher rate)
D1	Bu kaynaktan elde edilen tum gelir %45 oraninda vergilendirilir (additional rate)
NT	Bu gelirden vergi kesilmez
S	Iskocya'da ikamet (Iskocya oranlari)
C	Galler'de ikamet (Galler oranlari)
K	Daha once vergilendirilmemis bir geliriniz var ve muafiyetinizi azaltiyor (ornegin ayni yardimlar)

Acil durum kodlari:

Tax code'unuzun sonunda W1, M1 veya X goruyorsaniz, acil durum kodundasiniz demektir. Bu genellikle yeni bir ise basladiginizda ve isverenin onceki isinizden P45'inizi henuz almadiginda olusur. Acil durum kodunda, vergi ay ay hesaplanir ve birikimsiz olur; bu da fazla odemeye yol acabilir. Genellikle HMRC bilgilerinizi guncellediginde otomatik olarak duzeltilir.

Tax code'unuz yanlis ise ne yapmalsiniz:

Tax code'unuzun yanlis oldugunu dusunuyorsaniz, dogrudan HMRC ile iletisime gecin. Hatali bir tax code, yilda yuzlerce hatta binlerce sterlin fazla odemenize neden olabilir.

Birlesik Krallik'ta ogrenim krediniz varsa, geri odemeler belirli bir gelir esigini astiginizda PAYE sistemi araciligiyla otomatik olarak maasinizdan kesilir. Farkli esiklere sahip birkac plan vardir:

Ogrenim kredisi geri odeme planlari 2025/26:

Plan	Kapsam	Yillik esik	Oran
Plan 1	Eylul 2012 oncesi krediler (Ingiltere/Galler) veya Iskocya/KI	24.990 sterlin	%9
Plan 2	Eylul 2012 sonrasi krediler (Ingiltere/Galler)	27.295 sterlin	%9
Plan 4	Eylul 2023 sonrasi Iskocya kredileri	31.395 sterlin	%9
Plan 5	Eylul 2023 sonrasi krediler (Ingiltere)	25.000 sterlin	%9
Postgraduate Loan	Lisansustu krediler	21.000 sterlin	%6

Geri odeme nasil hesaplanir:

Sadece esigi asan miktar uzerinden %9 (veya lisansustu icin %6) odersiniz, tum maasiniz uzerinden degil. Hem lisans hem de lisansustu krediniz varsa, her iki geri odeme ayni anda uygulanir.

Plan 2 ornegi:

• Yillik maas: 35.000 sterlin
• Plan 2 esigi: 27.295 sterlin
• Esik ustu tutar: 35.000 - 27.295 = 7.705 sterlin
• Yillik geri odeme: 7.705 x %9 = 693,45 sterlin
• Aylik geri odeme: 57,79 sterlin

Onemli noktalar:

• Ogrenim kredileri plana bagli olarak 25-40 yil sonra otomatik olarak silinir (Plan 2 icin 30 yil, Plan 5 icin 40 yil)
• Esigin uzerinde kazanmayij birakrsaniz, geri odemeler otomatik olarak durur
• Odeme yapmiyorken bile faiz islemeye devam eder
• UK disina tasinirrsaniz, Student Loans Company'ye (SLC) bildirimde bulunmali ve yurt disindaki gelirinize dayali dogrudan odemeler yapmalisiniz

2012'den bu yana yasa, UK'deki tum isverenlerin calisanlarini otomatik olarak bir sirket emeklilik planina kaydetmesini zorunlu kilmaktadir (Auto-Enrolment). Bu, maas bordronuzda gorulen bir baska kesintidir, ancak vergilerden farkli olarak, geleceginiz icin ayrilan paradir.

Minimum katkilar 2025/26:

Katki sahibi	Minimum oran
Calisan	%5 (vergi indirimi dahil)
Isveren	%3
Toplam minimum	%8

Katkilar, maasinizin yillik 6.240 ile 50.270 sterlin arasindaki kismi olan qualifying earnings uzerinden hesaplanir. Bircok isveren bunun yerine tam maas bandini kullanir ve bu daha avantajli olabilir.

Emeklilik katkisinin vergi avantajlari:

• Calisan katkilari cogu planda vergi oncesi kesilir ve vergilendirilebilir gelirinizi azaltir
• Isvereniz salary sacrifice programi kullaniyorsa, National Insurance'tan da tasarruf edersiniz
• Higher Rate (%40) ve Additional Rate (%45) vergi muekellefleri, vergi beyannameleri araciligiyla ek indirim talep edebilir
• Emeklilik fonundaki para vergisiz buyur

Salary sacrifice ile vergi tasarrufu ornegi:

• Brut maas: 35.000 sterlin
• Salary sacrifice ile %5 katki: 1.750 sterlin
• Vergilendirilebilir maas: 33.250 sterlin
• Income Tax tasarrufu: 350 sterlin (%20)
• NICs tasarrufu: 140 sterlin (%8)
• Toplam vergi tasarrufu: yilda 490 sterlin

Katilmamayii tercih edebilirsiniz (opt out), ancak isverenizden gelen bedava paradan ve vergi avantajindan vazgecmis olursunuz. Cogu uzman, en azindan isverenin maksimum katkisini almaya yetecek kadar katki yapmayi siddetle onerirl.

Standart 1257L tax code'u ile Ingiltere'deki tipik bir 35.000 sterlin yillik maas icin tam dokuumu gorelim:

Vaka verileri:

• Yillik brut maas: 35.000 sterlin
• Tax code: 1257L
• Ingiltere'de ikamet
• Student Loan Plan 2
• Emeklilik: %5 salary sacrifice
• Ikinci isi yok

Adim 1: Emeklilik (salary sacrifice)

• 35.000'in %5'i = 1.750 sterlin
• Vergilendirilebilir maas: 33.250 sterlin

Adim 2: Income Tax

• Ilk 12.570 sterlin: %0 = 0
• Sonraki 20.680 sterlin (12.571 - 33.250): %20 = 4.136 sterlin
• Toplam Income Tax: 4.136 sterlin (344,67 sterlin/ay)

Adim 3: National Insurance

• Ilk 12.570 sterlin: %0
• Sonraki 20.680 sterlin (12.571 - 33.250): %8 = 1.654,40 sterlin
• Toplam NICs: 1.654,40 sterlin (137,87 sterlin/ay)

Adim 4: Student Loan Plan 2

• Esik ustu maas (27.295): 33.250 - 27.295 = 5.955 sterlin
• 5.955'in %9'u = 535,95 sterlin
• Toplam ogrenim kredisi: 535,95 sterlin (44,66 sterlin/ay)

Yillik nihai sonuc:

Kalem	Yillik	Aylik
Brut maas	35.000,00	2.916,67
Emeklilik (salary sacrifice)	-1.750,00	-145,83
Income Tax	-4.136,00	-344,67
National Insurance	-1.654,40	-137,87
Student Loan	-535,95	-44,66
Net maas	26.923,65	2.243,64

Ogrenim kredisi ve emeklilik olmadan, aylik net maas yaklasik 2.434 sterlin olurdu. Kisisel bilgilerinizle tam dokuumu gormek icin PAYE UK hesaplayicimizi kullanin.

Birlesik Krallik'ta vergi yukunuzu azaltmak icin tamamen yasal birkac strateji vardir:

1. Emeklilik katkinizi maksimize edin

Emeklilik katkilari, vergiyi azaltmanin en etkili yollarindan biridir. Isvereniz salary sacrifice sunuyorsa, kattiginiz her sterlin hem Income Tax hem de NICs'ten tasarruf saglar. Vergi indirimli yillik emeklilik katki limiti 60.000 sterlindir (veya kazancinizin %100'u, hangisi daha dusukse).

2. Marriage Allowance

Evliyseniz veya medeni ortakliginiz varsa ve ikinizden biri 12.570 sterlinden az kazaniyorsa, daha az kazanan es Personal Allowance'inin 1.260 sterlinini digerine aktarabilir. Bu, yilda 252 sterline kadar tasarruf saglar.

3. ISA (Individual Savings Account)

ISA'lar dogrudan gelir verginizi azaltmasa da, bir ISA icindeki tum getiriler (faiz, temettular, sermaye kazanclari) vergiden muaftir. Yillik limit 20.000 sterlindir. ISA turleri:

• Cash ISA: Tasarruf hesabina benzer
• Stocks and Shares ISA: Fon ve hisse yatirmlari icin
• Lifetime ISA: Ilk evinizi satin almak veya emeklilik icin (devletten yilda 1.000 sterline kadar %25 bonus)

4. Isverenden vergisiz yan haklar

• Cycle to Work scheme: Isvereniz araciligiyla vergi odemeden bisiklet satin alin
• Childcare vouchers / Tax-Free Childcare: Cocuk bakimi masraflarina yardim
• Electric vehicle salary sacrifice: Elektrikli araclar icin vergi acisindan cok avantajli

5. Indirilebilir giderleri talep edin

Evden calisiyorsaniz, isiniz icin kendi aracinizi kullaniyorsaniz veya isiniz icin gerekli aletler sattin aliyorsaniz, bu masraflarin bir kismini HMRC'den talep edebilirsiniz. Bunu HMRC portalindaki hesabiniz uzerinden veya dogrudan arayarak yapabilirsiniz.

6. Tax code'unuzu kontrol edin

UK'de binlerce kisi sadece yanlis tax code'a sahip olduklari icin fazla vergi odemektedir. Her maas bordronuzda tax code'unuzu kontrol edin ve bir sey uymuyorsa HMRC ile iletisime gecin. Fazla odenmis vergilerin 4 yila kadar iadesini talep edebilirsiniz.

Vergi hesaplamanizi, gelirinizin her kaleme giden oranini analiz etmek icin yuzde hesaplayicimizla tamamlayin.